വന്മതിൽ ചവിട്ടാനൊരുങ്ങി

 

2025 നവംബർ പത്തിനാണ് ചൈന വൻമതിൽ കണ്ടത്.  ഏകദേശം 800 പടിക്കെട്ടുകൾ കയറുകയും ചെയ്തു.  അമ്മയുടെ വേർപാടിനു  ശേഷം തീർത്തും അനാഥത്വം തോന്നിയിരുന്ന മൂന്നു  വർഷങ്ങൾ   ആണ് കഴിഞ്ഞു പോയത്.  അതുകൊണ്ടു തന്നെ സാധാരണ ഒരു വിദേശ  യാത്രക്ക് ഒരുങ്ങുമ്പോഴുള്ള ഉത്സാഹമൊന്നും എനിക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല. ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർ വിളിച്ചുചേർത്ത സൂം മീറ്റിംഗിലും  ജോലിത്തിരക്കുമൂലം ഞാൻ പങ്കെടുക്കയുണ്ടായില്ല.  നവംബർ നാലിന് രാത്രി പത്തു മണിക്ക് കൊച്ചിൻ വിമാനത്താവളത്തിലെ ഇമിഗ്രേഷൻ കൗണ്ടറിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആദ്യത്തെ വിദേശയാത്രയാണ് എന്നു കണ്ട് എവിടെയെല്ലാമാണ് പോകുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഷാങ്കായിയും ബെയ്‌ജിങ്‌മാണെന്നു തോന്നുന്നു ഐറ്റനറി വിശദമായി നോക്കിയിട്ടില്ല എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു. പാസ്പ്പോർട്ടിൽ  ഡിപ്പാർച്ചർ സീൽ ചെയ്യുമ്പോൾ അദ്ദേഹം കരുതലോടെ പറഞ്ഞു " എപ്പോഴും യാത്രാപ്ലാൻ അറിഞ്ഞിരിക്കണം  എത്ര വിശ്വാസമുള്ളവരുടെ കൂടെയാണെങ്കിലും” എന്ന്.  സത്യത്തിൽ ഇന്ത്യക്കു വെളിയിൽ പോകുകയാണ്, ഞാൻ എന്റെ രാജ്യത്തിന് വെളിയിൽ പോകുകയാണ് , ഈ സംഘത്തിലുള്ള ഇരുപത്തിയെട്ടു പേർ മാത്രമേ ഇനി അടുത്ത എട്ടു ദിവസങ്ങളിൽ എന്റെ കൂടെ കാണുകയുള്ളൂ അതും എനിക്ക് തീർത്തും അപരിചിതരായ മലയാളികൾ.  വൃദ്ധരും, മദ്ധ്യവയസ്കരും, ചെറുപ്പക്കാരും.  ഒരു ചെറിയ ആകാംക്ഷ, അരക്ഷിതാവസ്ഥ എന്നെ ആ നിമിഷം പിടികൂടി.  യാത്ര ചെയ്യണമെങ്കിൽ കംഫർട് സോണിനു പുറത്തു കടക്കണം എന്ന് എന്നോട് സ്വയം പറഞ്ഞു കൊണ്ട്, ഇമ്മിഗ്രേഷൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനു നന്ദി പറഞ്ഞു മറ്റു സംഘാംഗങ്ങൾക്കു ഒപ്പം കോലംപുരിലേക്കുള്ള മലേഷ്യൻ എയർവെസ് വിമാനത്തിലേക്കു ബോർഡിങ്ങിനായി ഞാൻ നടന്നു.  

ഞാൻ കണ്ടിട്ടുള്ള ആദ്യ പ്രവാസി മുത്തശ്ശൻ ആണ്, എന്റെ അമ്മയുടെ അച്ഛൻ സിംഗപ്പൂർ നേവൽ ബേസിൽ engine  ഫിറ്റർ ആയി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന കാലത്താണ് അദ്ദേഹം നേതാജിയുടെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിൽ ഭടനായി ചേർന്നത്‌.  അതി സുന്ദരനായ സൗമ്യനായ എന്റെ മുത്തശ്ശൻ ഭാരതത്തിലെ അനേകമനേകം മനുഷ്യരെപ്പോലെ ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി സ്വപ്നം കണ്ട് സമരഭടനായി ഈ നാടുകളിൽ അനേക വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.  എന്റെ 'അമ്മയും അമ്മൂമ്മയും പറഞ്ഞു തന്നിട്ടുള്ള കഥകൾ ഓർത്തു കൊണ്ട് ഇരിക്കുമ്പോൾ സഹയാത്രികരായ രണ്ടു പേർ വളരെ സ്നേഹത്തോടെ തനിച്ചാണോ എന്ന് ചോദിച്ചു. മദ്രാസിൽ നിന്നുള്ള രാമചന്ദ്രൻ അങ്കിളും ബിന്ദു ആന്റിയും അടുത്ത എട്ടു ദിവസങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ ഒരു ടീം ആയിരുന്നു. എൺപതു കഴിഞ്ഞ അങ്കിളിന്റെയും ആന്റിയുടെയും  ഉത്സാഹം ബാക്കി സംഘാംഗങ്ങളിലേക്കും  പകർന്നു.  

കോലാലംപൂരിൽ നിന്ന് ഷാങ്ഗയിലേക്കാണ് ഇനി യാത്ര ദക്ഷിണ ചൈന കടൽ കുറുകെ കടന്നു വിയറ്റ്നാമും കഴിഞ്ഞു ഞങ്ങൾ ഏകദേശം മൂന്നുമണിയോടെ ഷാങ്ഗയിൽ എത്തി.  നവംബർ അഞ്ചിന് പൂർണ്ണമായും വിശ്രമം തന്നെയായിരുന്നു. സുഖകരമായ തണുപ്പ് മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.  വിശാലമായ റോഡുകളും ഗംഭീരമായ കെട്ടിട സമുച്ചയങ്ങളും ശാന്തമായ്‌ ഒഴുകുന്ന ഹുയാങ്പ് നദിയും ഞങ്ങൾ കാണാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ.  ജീവിതം ജീവിച്ചു സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നവരാണ് നമ്മൾ എന്ന് എനിക്ക് തോന്നി . 

നവംബർ ആറിന് ഷാങ്ങായ് നഗരത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ജേഡ് ബുദ്ധ ക്ഷേത്രം, പീപ്പിൾസ് , ഷാങ്ങായ് ടവർ, ഹുയാങ്പ് നദിയിലൂടെ ക്രൂയിസ് യാത്ര. ഇതിൽ ജേഡ് ബുദ്ധ ക്ഷേത്രം നമ്മുടെ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ, ക്ഷേത്രങ്ങളെ ഓർമിപ്പിച്ചു.  ക്ഷേത്രങ്ങൾ രാജാക്കന്മാർ പണിതതാണ് എന്ന പഴയ ചരിത്രബോധത്തിൽ ഊന്നാതെ പറയട്ടെ. ക്വിങ് രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്താണ് ഷാങ്ങായ് ലെ ഈ പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രം പണിതത്.   ഇതൊരു മഹായാന ക്ഷേത്രം ആണെന്ന് തോന്നുന്നു. 1882 ല് ഹുജിൻ എന്ന ബുദ്ധസന്യാസി സംഭാവനയായി ലഭിച്ച പണം കൊണ്ടാണ് ആദ്യം ഇത് പണിതത്. അദ്ദേഹം ബർമ്മയിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്നതാണ് ഇവിടത്തെ  ബുദ്ധപ്രതിമ.    ജേഡ് രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഏകദേശം ഒന്നരമീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ബുദ്ധപ്രതിമയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ ഉള്ളത് .ഇന്ന് കാണുന്ന ജേഡ് ബുദ്ധ ക്ഷേത്രം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം ദശകത്തിലാണ് പണിതു തുടങ്ങിയത്.  അത് പൂർത്തീകരിക്കാൻ പത്തു വർഷമെടുത്തു. സാധാരമായി ജേഡ് രത്നക്കല്ലുകൾ പച്ചനിറത്തിലാണ്, എന്നാൽ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വെളുത്ത ജേഡ് രത്നക്കല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളത്. അതീവ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഞാനും കണ്ണുകൾ അടച്ചു പ്രാർത്ഥിച്ചു. ഉള്ളിൽ ബോധിസത്വൻ ഇരിക്കുന്നു. സാമ്പ്രാണിത്തിരികളുടെ സുഗന്ധം.  നിശബ്ദമായി ഭക്തർ പ്രാർത്ഥനാനിരതമായി നിൽക്കുന്നു.  ലോകമെമ്പാട്ട്മുള്ള ബുദ്ധമതസ്ഥരും അല്ലാത്തവരുമായ ജനങ്ങൾ. പലപ്പോഴും ശ്രദ്ധ എന്ന വാക്ക് ഉരുവിടുമ്പോൾ ഞാൻ ബുദ്ധനിലേക്ക് തിരിയുന്നു. വിട്ടു കള  എന്ന് എന്നോട് തന്നെ പറയുമ്പോഴും…  ജീവിതത്തിന്റെ ഓരോ കഠിന മുഹൂർത്തത്തിലും തുളുമ്പാതെ തൂവാതെ കടുക് പാത്രവുമായി ഒരു ബുദ്ധൻ എന്റെ മുന്നിലൂടെ നടന്നു പോയി.  കരയുന്ന കണ്ണുകൾ മെല്ലെ തുടച്ചിട്ട് എഴുന്നേറ്റു മുന്നോട്ടു പോകാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു.  തിരിച്ചു വണ്ടിയിൽ കയറാനായി നടക്കുമ്പോൾ ബിന്ദു ആന്റി പറഞ്ഞു, നമ്മുടെ നാടു  പോലെ തന്നെ, അതെ ശ്രീബുദ്ധൻ നമ്മുടേത് തന്നെ.. ഹുവാങ്പു നദിക്കരയിൽ ഷാങ്ങായ്‌ നഗരം ഒരു ബിസിനസ് ക്യാപിറ്റൽ നഗരമായി വളർന്നു പടരുന്നു.  ബുദ്ധൻ ഒരു അനുഗ്രഹ സാന്നിദ്ധ്യമായി ഈ നഗരത്തിൽ ഉണ്ട്.

പ്രിയപ്പെട്ടവരെ കാണാനായി എന്നും ഒത്തിരി യാത്ര ചെയ്യേണ്ടി വരുന്ന ആളായതു കൊണ്ട് അതിവേഗ തീവണ്ടികൾ എന്നിൽ ആശ്വാസവും അത്യാഹ്ലാദവും നിറയ്ക്കും.  മൈസൂർ ബാംഗ്ലൂർ യാത്രയിൽ ജനശതാബ്ദിയും, വന്ദേഭരതും എന്നെ ഒത്തിരി സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.  എന്നാൽ ജീവിതത്തിൽ ആദ്യമായാണ് 300 കി മീറ്റർ വേഗതയിൽ പായുന്ന ഒരു തീവണ്ടിയിൽ കയറിയത്.  ഷാങ്ങായ് നിന്ന് ബെയ്‌ജിംഗിലേക്കു ഞങ്ങൾ അതിവേഗ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിനിൽ ആണ് സഞ്ചരിച്ചത്.  ഏകദേശം നാല് നാലര മണിക്കൂർ കൊണ്ടാണ് 1200 കി മീറ്റർ താണ്ടി ബെയ്‌ജിങ്ങിൽ എത്തിയത്.  വേഗതയെക്കുറിച്ചു നിങ്ങൾ ആ ട്രെയിനിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ചിന്തിക്കുക പോലുമില്ല യാത്ര അതീവ സുഖപ്രദമാണ് എല്ലായിടത്തും കൗണ്ടറുകളിൽ നിങ്ങളുടെ പാസ്പോർട്ട് പരിശോധിക്കപെടും എന്ന് മാത്രം.  അങ്ങനെ ഒരു ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിൻ യാത്രയ്‌ക്കൊടുവിൽ നവംബർ എട്ടിന് ജാങ്കോ മരങ്ങൾ മഞ്ഞയിലകൾ പുതച്ചു നിൽക്കുന്ന മാവോയുടെ ബെയ്‌ജിങ്ങിൽ ഞങ്ങളുടെ സംഘം എത്തിച്ചേർന്നു.  

ബീജിങ്ങിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണം ഫോർബിഡ്ഡൻ സിറ്റിയും ടിയാനെൻ മെൻസ്‌ക്വയറും വന്മതിലും ഒക്കെത്തന്നെയാണ്.  നവംബർ ഒമ്പതിന് ടിയാനൻമെൻ  സ്‌ക്വയർ, ഫോർബിഡൻ സിറ്റി, സൺ ടെംപിൾ എന്നിവ സന്ദർശിച്ചു.  പിന്നെ ചൈനീസ് അക്രോബാറ്റിക് നൃത്തവും കണ്ടു.  നവംബർ പത്തിനാണ് ചൈനീസ് വന്മതിൽ സന്ദർശനം.  ഞങ്ങൾക്ക് നിയതമായ ഒരു യാത്ര പ്ലാൻ ഉണ്ട്.  അതിൻപ്രകാരം ചാർട്ട് ചെയ്തു വച്ച സ്ഥലങ്ങൾ മാത്രമാണ് കാണാനാകുക. സംഘത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം ചെന്ന രാമചന്ദ്രൻ അങ്കിൾ മുഷ്ടി ചുരുട്ടി അഭിവാദ്യം ചെയ്തു കൊണ്ട് വന്മതിൽ താൻ ഓടിക്കയറും എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.  നടക്കാൻ ഒരു കൈ സഹായം ബിന്ദു ആന്റിക്കു കൊടുത്തുകൊണ്ട് ഞാനും തയ്യാറായി.  

ഏകദേശം രാവിലെ ഒമ്പതു മണിയോടുകൂടി ഞങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു. ഹുയറോ ഡിസ്ട്രിക്ടിലെ ജ്യുഓങ് പ്രദേശത്തു നിന്നു കയറാമെന്നു ഗൈഡ് പറയുന്നുണ്ടായിരുന്നു.  താമസസ്ഥലത്തു നിന്ന് ഏകദേശം ഒന്നര രണ്ടുമണിക്കൂർ യാത്ര ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു.  കൊയ്ത്തു കഴിഞ്ഞ വയലുകൾക്കു നടുവിലൂടെ നല്ല ചെങ്കതിർ സൂര്യന്റെ വെയിലേറ്റു നനുത്ത തണുപ്പിലൂടെ മനോഹരമായ വീതിയേറിയ പാതയിലൂടെ ബസ് സാമാന്യം നല്ല വേഗതയിൽ ഓടി.  ബീജിങ്ങിനെ അതിരിടുന്ന ജുണ്ട് മലനിരകൾ അകലെ കാണാം.  മംഗോളിയൻ പ്രദേശത്തോടെയുള്ള അധിനിവേശത്തെ ചെറുക്കാൻ ആയിരകണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെയുള്ള പ്രയത്‌നം. പല പല രാജവംശങ്ങൾ  അവരുടെ അധികാരം, സമ്പത്ത് , ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ തുടങ്ങിയ നിർമ്മാണം, ക്വിൻ രാജവംശം,മിംഗ് രാജവംശം....വന്മതിലിൽ ഇടവിട്ടിടവിട്ട് നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങൾ, ബാരക്കുകൾ, സൈന്യത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ.  ഗൈഡ് വാതോരാതെ പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരുന്നു.   രാജഭരണകാലത്ത് സിൽക്ക് റൂട്ടിലൂടെയുള്ള ഗതാഗത നിയന്ത്രണത്തിനും, നികുതി പിരിവുകൾക്കും വന്മതിലിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഉണ്ടായിരുന്നു.  ഏകദേശം ഇരുപത്തിരണ്ടായിരം കിലോമീറ്റർ.  തനിക്ക് വന്മതിലിലെ ചവിട്ടുപടികൾ കയറാനാകും എന്നും കഴിയുന്നത്ര താൻ കയറി വരാം എന്നും ബിന്ദു ആന്റി പറഞ്ഞു.  ബസ് പാർക്കിംഗ് ഏരിയയിൽ നിർത്തിയപ്പോൾ എല്ലാവരും ഇറങ്ങി, നമ്മൾ ചിത്രങ്ങളിൽ കണ്ടിട്ടുള്ള വന്മതിൽ അകലെ കാണാമായിരുന്നു.  ഞങ്ങൾ മെല്ലെ നടന്നു. ഏകദേശം 300 മീറ്റർ നടന്നപ്പോൾ വന്മതിലിലേക്കു കയറാം.  നല്ല ഭംഗിയിൽ കെട്ടിപ്പടുത്ത ചവിട്ടുപടികൾ ഇടയിൽ നിരീക്ഷണ ഗോപുരങ്ങൾ.  ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തു നിന്നുമുള്ള മനുഷ്യർ തിക്കിത്തിരക്കി കയറുന്നു.  സിമന്റു നിറത്തിലുള്ള ചവിട്ടുപടികൾ ഇരുവശത്തും കല്ലുകൾ കൊണ്ട് പടുത്ത മതിൽ ഒരു അഞ്ച്   മീറ്റർ അകലത്തിൽ.  ഞങ്ങൾ ഫോട്ടോ എടുത്തും, കൂട്ടം തെറ്റാതിരിക്കാൻ കൈ കോർത്തു പിടിച്ചും നടന്നു.  ബിന്ദു ആന്റി, സുഷമചേച്ചിയും കുറച്ചു കയറിയതിനുശേഷം ഒരു പാർശ്വ ഗോപുരത്തിന്റെ നിരപ്പായ ഭാഗത്തു ഇരുന്നു.  ഞാനും ജോസഫയ്‌നും മുകളിലേക്ക് കയറി.  ചുറ്റും കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം മലനിരകൾ, ഞങ്ങൾ കയറിപോന്ന വഴി മനുഷ്യരെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു വളഞ്ഞു പുളഞ്ഞു കാണാം.  ചാരനിറമുള്ള മലനിരകൾ.  അതിൽ മഹാനിർമ്മിതി.  കല്ലും മണ്ണും ഉപയോഗിച്ച് മുകളിലേക്ക് പോകുന്നു.  സമയ പരിമിതിമൂലം ഞങ്ങൾ ഒത്തിരി കയറിയില്ല.  ഏകദേശം 800 പടികൾ കയറി തിരിച്ചിറങ്ങി.  മനുഷ്യന്റെ കഠിനാദ്ധ്വാനവും നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിനും ഒരു ഉദാഹരണം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കൂ എന്ന് പറഞ്ഞാൽ  ഗ്രേറ്റ് വാൾ ഓഫ് ചൈന ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നമുക്ക് നിശ്ചയമായും ഇതാണ് എന്ന് പറയാം.. ജീവിതം അതിന്റെ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളിൽ നമ്മളെ അമ്പരപ്പിക്കുമ്പോൾ, കഠിനാദ്ധ്വാനം  കൊണ്ടും നിശ്ചയദാർഢ്യം കൊണ്ടും നമ്മൾ മനുഷ്യർ പറയും ഞങ്ങൾ അത്ര മോശക്കാർ ഒന്നും അല്ല.  കണ്ടില്ലേ ഞങ്ങളുടെ നിർമ്മിതികൾ.

ചീനച്ചട്ടിയും, ചീന മുളകും, ചീനഭരണിയും ഉള്ള എന്റെ അടുക്കളയിൽ നിന്ന് ചീനവലകൾ കുട പിടിക്കുന്ന ഈ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തിന്റെ അസ്തമന സൂര്യനെ നോക്കുമ്പോൾ ചൈന അത്ര ദൂരെയല്ല എന്ന് തോന്നുന്നത് എനിക്ക് മാത്രമല്ലല്ലോ..

അച്ഛൻ

 ഇലകളെല്ലാം കൊഴിഞ്ഞ്,
മരം നിശ്ചലമായി.
മരത്തിനു കീഴിൽ,
തണുത്ത നദിയിൽ, 
മുങ്ങി നിവർന്ന,
ഞങ്ങൾ, 
സഹോദരങ്ങൾ,
പരസ്പരം നോക്കാൻ മടിച്ചു.
ഇനി, 
തനിച്ച്, തനിച്ച് , എന്ന് 
ഉള്ളിലാരോ കരഞ്ഞു.
വെള്ളത്തിലൊഴുക്കി കളഞ്ഞത്, 
എന്നെയല്ല, എന്നെയല്ല,
എന്നച്ഛൻ ചിരിച്ചു... 
ബലിഷ്ഠമായ ചുമലുകൾ, 
എവിടെയെവിടെ എന്ന്, 
ഞാനോർത്തു.
പടവുകൾ കയറി 
മുകളിലെത്തിയപ്പോൾ 
അച്ഛനുണ്ട് ചിരിക്കുന്നു,
ഒരു കയ്യിൽ,
കുഞ്ഞുകുട്ടൻ തമ്പുരാന്റെ മഹാഭാരതം. 
മറുകയ്യിൽ ഡി ഡി കൊസാംബി.........

സ്വതന്ത്ര

രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു, 
സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വാതന്ത്ര്യം, 
എന്ന് മൂന്നു തവണ ഉരുക്കഴിച്ചു.
അടുക്കള സാമ്രാജ്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

മികവോടെ, മികവോടെ,

എന്ന് സ്വയം ഓർമ്മപ്പെടുത്തി.

ഊണുമേശപ്പുറത്തെ,
ചുണ്ടു കോട്ടിയ ചിരി ഓർത്തു..

കോറലുകൾ, പോറലുകൾ ,

പൊള്ളൽപ്പാടുകൾ മറന്നു..

മൊബൈൽ ഫോൺ ഒരു പേയ് 
എന്നോതിക്കൊണ്ട്,
സ്കന്ദഷഷ്ഠി കവചം കേട്ടു.

സ്വതന്ത്രയാണെന്നോർത്തപ്പോൾ,

വളരെ വളരെ സന്തോഷം തോന്നി.

കാപ്പിക്കടുപ്പത്തിൽ,
പാലൊഴിക്കുംപോലെ 
മണമായി,  മധുരമായി
സ്വാതന്ത്ര്യം..

വൈകീട്ട് ഏഴുമണി കഴിഞ്ഞ് 
തനിയെ തിരിച്ചു വരാമല്ലോ എന്നോർത്തു..
പാരതന്ത്ര്യം മാനിനികൾക്കു 
മൃതിയേക്കാൾ ഭയാനകം 
എന്ന വാചകം വറവിട്ടു..

എല്ലാം തീർത്ത് 
വീട്,
പുറത്തു നിന്ന് പൂട്ടി 
ഇറങ്ങുമ്പോൾ,
മക്കളോട്,
ടോട്ടോച്ചാൻ വായിക്കാൻ പറഞ്ഞു,

വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ്,
ദൂരെയൊരു ദേശത്ത് 
ഒരു പ്രൈമറി ക്ളാസ്സ് വിദ്യാർത്ഥിനി 
തനിയേ,  തീവണ്ടി കയറി,
സ്കൂളിൽ പോയിരുന്നത്,  വായിച്ച്,
അവർ, അദ്ഭുതം കൂറട്ടെ !

ഏതോ ഒരുവളെക്കുറിച്ച്

കഴിഞ്ഞു പോയ വർഷത്തിൽ,
മേഘങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പിളർന്ന്,
പ്രളയജലം നഗരത്തെ വിഴുങ്ങിയ നാളിൽ,
ഒഴുക്കിലൊലിച്ചു പോയ ഒരുവളുണ്ട്....

ഒഴുക്കിനെതിരെ നീന്താൻ വശമില്ലാത്തവൾ..

കുട്ടിക്കാലത്ത്, സ്നേഹസാമ്രാജ്യത്തിലെ റാണിയായിരുന്നവൾ
അലച്ചാർത്തു നിന്ന ആഷാഢത്തിലെ ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ
പൂമുഖത്ത് ചവിട്ടുപടിയോളം വെള്ളം കയറുന്നതിനൊപ്പം
അവളും കയറിക്കയറി വന്നു.
ഇരിക്കാനിട്ടു കൊടുത്തതിൽ ഇരിക്കാതെ,
ഒരു കടും കാപ്പിക്ക് കൈ നീട്ടി,,,

മെലിഞ്ഞ, അസ്ഥികളിൽ നിന്ന്
കണ്ണീരൊട്ടിയ വിരലുകളിൽ നിന്ന്
ചിത്രകാരന്റെ ഭാര്യ, ചിത്രകാരന്റെ ഭാര്യ
എന്നു ഞാനുറപ്പിച്ചു....

സ്നേഹത്തിനർപ്പിക്കാൻ കാതുകളില്ലാത്ത ചിത്രകാരൻ..

മരിച്ചവൾക്ക് ഇവിടെ ഇടമില്ലെന്ന്
കടുംകാപ്പി കൊടുക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞു
പിഴച്ചവൾ തന്നെ മരിച്ചവൾ എന്ന് അമ്മ തിരുത്തി..

പാവം, പാവം,
എന്നുള്ളിനുള്ളിൽ ആരോ നിലവിളിക്കവേ
ഒറ്റയായവൾ,,,,,
ആരിൽനിന്നും ഒന്നുമെടുക്കാനറിയാത്തവൾ,
പതിയേ പടിയിറങ്ങിപ്പോയി ….

എന്റെ ഭർത്താവ് പിറുപിറുത്തു
അവളുടെ പേരിന്റെ അർത്ഥം രാത്രിയെന്നാണ്, രാത്രിയെന്നാണ്
നാത്തൂന്മാർ രണ്ടുപേരും പ.റഞ്ഞു
അല്ല, അത് ബിന്ദുവോ എലിസബത്തോ ആണെന്ന്...
ഏതായാലും എന്റെ പേരും അവരുടെ പേരും അവർ പറഞ്ഞില്ല

ചിത്രമെഴുത്തുകാരാ...

കടും നിറങ്ങൾ കൊണ്ടു മാത്രം- 
കാൻവാസിനെ പൊള്ളിച്ച,
ചിത്രമെഴുത്തുകാരാ ,
വരകളും, വർണ്ണങ്ങളും-
കട്ടെടുത്തവയല്ലെന്നെനിക്കറിയാം,

എങ്കിലും ,
ജീവിതം ജീവിതമെന്നെഴുതാത്ത,
ചില്ലുകൂട്ടിലിട്ട ചിത്രങ്ങൾ ,
എനിക്ക് വിലക്കു തരല്ലേ ...
(നീ വരച്ച കണ്ണീർ നിറമുള്ള പെൺ ചിത്രങ്ങളും.... )
എനിക്കു വേണം
കുങ്കുമച്ചുവപ്പും ഒരു സൂര്യനും,
കിളികൾ പറക്കും വാനം,
മടുക്കുമ്പോൾ തിരിഞ്ഞു നടക്കാൻ,
ഒരു കടൽ ,
നിലാവ് തഴുകുന്ന ഒരു കുഞ്ഞു മുഖം,
പിന്നെ ഞാൻ പടർന്ന്, പൂത്തുലഞ്ഞ
ആ വൻ വൃക്ഷവും..

ദീപശിഖ ഭാരതി

വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നതും ധരിപ്പിക്കുന്നതും കലയാണെന്ന് ദീപശിഖ ഭാരതി, ഹോസ്റ്റൽ ശുഭാഞ്ചലിലെ എന്റെ സഹവാസി, സുപ്രീം കോടതി അഭിഭാഷക വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.

ദീപശിഖ ഭാരതി അലഹാബാദുകാരിയായിരുന്നു, വർക്കിങ് വിമെൻസ് ഹോസ്റ്റലിൽ ഒരാളുമായും അവർ ചേർന്നു പോയില്ല.

രാത്രി വൈകുവോളം മുറിയിൽ വിളക്കെരിച്ചു കേസുകൾ വായിച്ചും , വെള്ള കോട്ടൺ സാരികൾ ധോബിക്ക് കൊടുക്കാതെ കഴുകി സ്റ്റാർച്ചിൽ മുക്കി ബാൽക്കണിയിൽ വിരിച്ചും, പയറു വർഗ്ഗങ്ങൾ മുളപ്പിച്ചു പച്ചക്ക് തിന്നുന്നതിന്റെ ബാക്കി മുറിയിലെ മേശപ്പുറത്തു വിതറിയിട്ടും,സഹവാസിയെ പരമാവധി അടക്കി ഭരിച്ചും അവർ താമസിച്ചിരുന്ന മുറിയിൽ ആധിപത്യം ഉറപ്പിച്ചു.

മുഖ്യമായും ഗവ. ജീവനക്കാർക്കായുള്ള ഹോസ്റ്റൽ.
എല്ലാവരേയും ഭരിക്കുന്നവർ പൊതുവെ ഭരിക്കപ്പെടാൻ ഇഷ്ടപ്പെടില്ല എന്ന സാമാന്യ തത്ത്വം കാരണം സർക്കാർ ജീവനക്കാർ ആരും അവരുമായി ഒരു ഒത്തുതീർപ്പിലെത്തിയില്ല.

മറ്റു രണ്ട് അഭിഭാഷകർ ഒരു മുറി പങ്കിട്ടെടുത്തപ്പോൾ, സാഗരിക ഘോഷ് എന്ന ജേർണലിസ്റ്റ് സുഹൃത്ത് ഒഴിഞ്ഞുപോയതിന്റെ പിറ്റേന്ന് ദീപശിഖ ഭാരതി കെട്ടും ഭാണ്ഡവുമായി എന്റെ മുറിയിൽ വന്നു.

വാർഡൻ മിസ്സിസ് ലാൽ എന്നെ വിളിച്ചിട്ടു പറഞ്ഞു ഇനി അവർക്കെതിരെ ഒരു പരാതി കൂടി കിട്ടിയാൽ, ജെന്നി പരാതി കൊടുത്താൽ, അവരെ ഈ ഹോസ്റ്റലിൽ നിന്നു തന്നെ പുറത്താക്കും, അത്രമാത്രം പരാതികൾ ഉണ്ട്, അതുകൊണ്ട് ആശംസകൾ...

ഞാൻ തയ്യാറായിത്തന്നെ ഇരുന്നു. ഹോസ്റ്റലിലെ മലയാളി, തമിഴ്, തെലുങ്ക് (കന്നഡ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല) മങ്കമാരും എനിക്ക് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു എന്തിനും തയ്യാറായി കാത്തിരുന്നു.
മൂന്നാംനില വരെ കഷ്ടപ്പെട്ട് കയറി വന്ന് സൗഖ്യമാ? എന്നന്വേഷിച്ചു.

ഡിസംബറിലെ കൊടുംതണുപ്പിൽ ദില്ലിയിൽ താപനില നാല് ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ താഴുമ്പോൾ, ബദാമും മദർ ഡയറി പാലും , ഹീറ്ററും, രാജായിയും, സ്വെറ്ററുകളും എന്റെ പല്ലുകൾ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നത് തടഞ്ഞില്ല.
രാവിലെ നേരത്തെ ഉണരുന്ന ശീലമുള്ള എന്നെ കുഴിമടിച്ചിയാക്കാൻ, ഏഴുമണി വരെയെങ്കിലും രജായിക്കുള്ളിൽ ഉറങ്ങാൻ കൊടുംതണുപ്പ് നിർബന്ധിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.

രാവിലെ, തണുപ്പുമായുള്ള എന്റെ പൊരുതൽ കണ്ട്, ദീപശിഖ ഭാരതി താഴെ മെസ്സിൽ നിന്ന് ഫ്ലാസ്ക്കിൽ എനിക്കും കൂടി കാപ്പിയെടുത്തു കൊണ്ടുവരുമായിരുന്നു.
കേരളത്തിലെ സുഖദമായ കാലാവസ്ഥയിൽ നിന്നു വന്ന എന്റെ കിടുകിടുപ്പ് അവരെ രസിപ്പിച്ചില്ലെന്നു മാത്രമല്ല അവർ എനിക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങളും തരാൻ തുടങ്ങി.
പച്ചപ്പയറ് കഴിക്കില്ലെന്ന് ഞാൻ തീർത്തു പറഞ്ഞു.

പിന്നെയാണ് അവർ എന്റെ വസ്ത്രധാരണത്തിൽ ശ്രദ്ധിച്ചത്.
സെക്രട്ടറിയേറ്റ് ഓഫീസ് സമയം ഒമ്പതു മുതൽ അഞ്ചര വരെയായിരുന്നു. ഡി ടി സി ബസ്സിൽ വെറും ഒരു രൂപ ചിലവിൽ എനിക്കെന്റെ ഓഫീസിൽ എത്താമായിരുന്നുവെങ്കിലും ഒരുങ്ങി പുറത്തിറങ്ങാൻനേരം തിക്കും തിരക്കുമാണ്.

ഞാനൊരുങ്ങുന്നത് വായനക്കിടയിലും, കണ്ണടയ്ക്കുള്ളിലൂടെ അവർ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന്, ഒരു ദിവസം പതിയെ എഴുന്നേറ്റു വന്ന് എന്റെ ദുപ്പട്ട നേരെയിട്ടു തന്നപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്.

എന്റെ കറുകറുത്ത മുടി കൊതിക്കെട്ടാൻ അവർക്ക് ഇഷ്ടമായിരുന്നു.

പല നിറങ്ങളിലുള്ള സുന്ദരൻ സ്വെറ്ററുകളും, ഷാളും മഫ്‌ളറും, സോക്സും, സ്കാർഫും എന്റെ പക്കൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്റെ സൽവാർ കമ്മീസിനിണങ്ങുന്ന സ്വെറ്ററും ഷാളും സോക്‌സും ഓരോ ദിവസവും അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തുവച്ച്,ഞാൻ തിരക്കിട്ട് ഇറങ്ങിപ്പോകുന്നതിനു മുൻപ് അതെല്ലാം എന്നെ ഭംഗിയായി ധരിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. സ്വെറ്ററിടാതെ പുറത്തിറങ്ങാൻ ഒരു തരത്തിലും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ആ തണുപ്പുകാലത്തെ ഞാൻ അതിജീവിച്ചത് ധാക്കയിൽ നിന്ന് അലഹബാദിലേക്ക് കുടിയേറിയ ക്വാസി നസ്രുൾ ഇസ്‌ലാമിന്റെ സ്വന്തം നാട്ടുകാരായ "ഭാരതി" കുടുംബത്തിലെ പ്രിയപ്പെട്ട ശിഖാദീദിയുടെ സഹായത്തോടെയാണ്.

പ്രവൃത്തി ദിവസങ്ങളിൽ ഡിന്നർ സമയത്ത്, മെസ്സ് ഹാളിൽ, ഭക്ഷണത്തിന്റെ സ്വാദിനെച്ചൊല്ലി പ്രാന്തെടുത്തു പാചകക്കാരൻ വയസ്സൻ മറാഠി ബാബയെ തല്ലാനൊരുങ്ങി നിൽക്കുന്ന ചീറ്റപ്പുലികളെ ഒതുക്കാൻ മിസ്സിസ് ലാൽ പാടുപെടുമ്പോൾ, കാടുമാങ്ങയും പപ്പടവും ചമ്മന്തിപ്പൊടിയും എന്റെ പാത്രത്തിൽ കയ്യിട്ടു വാരി ചങ്ങാതിമാർ എടുത്തുകൊണ്ടു പോകുമ്പോൾ, അവരോടൊപ്പം ഞാൻ തമാശ പറഞ്ഞുറക്കെ ചിരിക്കുമ്പോൾ, ശിഖാദീദി കണ്ണുരുട്ടി.

നിന്റെ കൂട്ടുകാർക്ക് അന്തസ്സോടെ പെരുമാറിക്കൂടെ, ഊണുമേശ മര്യാദകൾ പാലിച്ചു കൂടെ എന്ന ചോദ്യങ്ങളാൽ വശം കെടുത്തി.

എല്ലാവരും റിലാക്സ് ചെയ്യുകയല്ലേ ദീദി എന്ന എന്റെ മറുപടിക്ക് ബദലായി അവരെന്നോട് പറഞ്ഞു, നിനക്ക് റിലാക്സ് ചെയ്യണോ, നമുക്ക് ദില്ലി ഹാട്ടിൽ പോയി ഫ്രൂട്ട് ബിയർ കഴിക്കാം. സാകേതിൽ പോയി സിനിമ കാണാം അല്ലേൽ താഴെ പുൽത്തകിടിയിൽ പോയിരിക്കാം....

എന്നും, എന്റെ രാത്രിയുറക്കം രണ്ടു മൂന്നു മണി വരെ മാറി നിൽക്കുമെങ്കിലും അവരോട് വിളക്കു കെടുത്താനും ഉറക്കെയുള്ള വാദങ്ങൾ നിർത്തൂ എന്ന് പറയാനും എനിക്ക് തോന്നിയില്ല.

അവരുടെ പഴയ റൂംമേറ്റ് രാജ്‌വീന്ദർ കൗർ എന്നെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുപോയി ഉപദേശിച്ചു. ശിഖ രഹസ്യഭാഷയിലാണ് വീട്ടുകാരോട് സംസാരിക്കുന്നത് അവൾ ഇന്ത്യക്കാരിയല്ല . നീ സൂക്ഷിക്കണം.

ശിഖാദീദി ബംഗള ഭാഷയിലാണ് വീട്ടുകാരോട് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. സർദാരിണിക്കു അത് മനസ്സിലാകാഞ്ഞിട്ടാണ് എന്ന് ഞാൻ ഉള്ളിൽ പറഞ്ഞു.

എന്റെ മുറിയിൽ വരുന്ന ചങ്ങാതിമാരോട് ദുർമുഖം കാണിക്കുകയും, എന്റെ കിടക്കയിൽ ഇരിക്കുന്നവരെ ഗെറ്റ്ഔട്ട് അടിക്കുകയും വരെ ചെയ്തതോടെ, അവരെല്ലാം ഒറ്റക്കെട്ടായി പറഞ്ഞു ഒന്നുകിൽ ഞങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ പുന്നാര വക്കീൽ എന്ന്..

ഗൃഹമന്ത്രാലയത്തിലും, വിദേശകാര്യമന്ത്രാലയത്തിലും 'റോ' യിലും ജോലി നോക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ, ഞങ്ങളെ ഗെറ്റ്ഔട്ട് അടിക്കാൻ ഇവളരെടാ കൊടുക്ക് പരാതി എന്ന് അലറി....

സത്യത്തിൽ ദൈവദൂതയെപ്പോലെയാണ് പോർട്ട്ബ്ളയറുകാരി ലൈല ടിഗ്ഗ, ടൂറിസം മന്ത്രാലയത്തിലെ ഓഫീസർ, തൊട്ടപ്പുറത്തെ കോറിഡോറിലെ, റൂം നമ്പർ 301ലെ, താമസക്കാരി എന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്, എന്നോട് ചോദിച്ചത് , തന്റെ റൂംമേറ്റ് ഈയാഴ്ച വെക്കേറ്റ് ചെയ്യും 301 ലേക്ക് വരുന്നോ എന്ന്.

ആ മുറിയുടെ ബാൽക്കണി ഹോസ്റ്റലിന്റെ മനോഹരമായ മുറ്റത്തേക്ക് അഭിമുഖമായി കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞു ധാരാളം വെളിച്ചം ലഭിക്കുന്ന തരത്തിൽ ആയിരുന്നു.

ഞാൻ മിസ്സിസ് ലാലിനോട് ചോദിച്ചു, മാഡം എനിക്ക് തണുപ്പ് സഹിക്കാൻ വയ്യ, വെയിൽ വീഴുന്ന മുറിയിൽ മിസ് ടിഗ്ഗയുടെ മുറിയിൽ ഒഴിവുണ്ട് ഞാൻ അങ്ങോട്ട് മാറിക്കോട്ടെ. മിസ്സിസ് ലാൽ ചിരിച്ചു കൊണ്ട് തലയാട്ടി.

എനിക്ക് അലോട്ട്മെന്റ് തന്നു.
രാത്രികളിൽ കടൽ കാണാൻ കൊതിച്ച ആൻഡമാൻകാരി ലൈല ടിഗ്ഗ, മുറിയിലെ വിളക്കുകൾ കെടുത്തി, മെഴുകുതി കത്തിച്ചു മുറിയുടെ മധ്യത്തിൽ വച്ച് കപ്പലുകൾ വരുന്നതായി സങ്കൽപ്പിച്ചു, കടലും തിരയൊച്ചയും ആവാഹിച്ചു വരുത്തി കണ്ണീർ പൊഴിച്ചുറങ്ങി.

അച്ഛന്റെ വിരൽത്തുമ്പിൽ നിന്നടർന്ന ഞാനും ജനലിലൂടെ വരുന്ന നിലാവിൽ ടിഗ്ഗയുടെ കടലിലെ തിരയെണ്ണി.

ഞാൻ നാട്ടിലേക്ക് ട്രാൻസ്ഫർ ആയി പോരും വരേയും അഡ്വക്കേറ്റ് ദീപ്ശിഖ ഭാരതിയുടെ മുറിയിൽ മറ്റാരും വന്നില്ല .

നാട്ടിലേക്ക് പോരുമ്പോൾ യാത്ര പറയാൻ ചെന്ന ഞാൻ, എന്നേക്കാൾ ഒത്തിരി പ്രായമുള്ള അവരുടെ കാലുകളിൽ തൊടാനാഞ്ഞു. എന്നെ ചേർത്തണച്ചു കൊണ്ട് ഇരുകവിളിലും ഒരുപാടുമ്മകൾ നൽകിക്കൊണ്ട് അവർ മെല്ലെ എന്റെ ചെവിയിൽ പറഞ്ഞു.
" നിന്റെ ഭർത്താവ് നിന്നെ കണക്കറ്റു സ്നേഹിക്കട്ടെ, നിനക്ക് ഒത്തിരി കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഉണ്ടാകട്ടെ, ദീർഘസുമംഗലിയായിരിക്കൂ ...നീ സൗഭാഗ്യവതി ആയിരിക്കും ... "

കുന്ദാദ്രി കുന്നുകളിലേക്ക്

ആ അവധി ദിനങ്ങളിൽ  കർണാടകയിലെ തീർത്ഥഹള്ളി താലൂക്കിലെ , ഷിമോഗ ജില്ലയിൽ, അഗുംബെ ആണ് എന്റെ സഹോദരൻ യാത്രക്കായി ചാർട്ട് ചെയ്തു വച്ചിരുന്നത്. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ചിറാപുഞ്ചി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന മഴ പ്രദേശം.  ഞങ്ങൾ യാത്രക്കായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്   ഡിസംബർ മാസത്തിലെ അവസാന ദിവസങ്ങൾ.  മംഗലൂരിൽ നിന്ന് മൂന്നോ, വളരെ സാവധാനമായാൽ നാലോ മണിക്കൂർ നേരത്തെയോ ഡ്രൈവ്, അത്രേയുള്ളൂ.... മലയിലെ ആ ഗ്രാമത്തിലെത്താം.   

വാഹനത്തിന്റെ  ചില്ലുകൾ താഴ്ത്തി, പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ശുദ്ധമായ വായു ആവോളം ഉള്ളിലേക്കെടുത്ത്, വനഭംഗി കണ്ട്   ഞങ്ങൾ അവിടെ ഉച്ചയോടെ എത്തി.  അഗുംബെ വളരെ ചെറിയ ഒരു ഗ്രാമമാണ്.  മാൽഗുഡി ഡേയ്‌സ് സീരിയലിലൂടെ എല്ലാവർക്കും പരിചിതമായ ഇടം.  “പച്ചപ്പൊന്ന്” എന്നത്രെ കന്നഡ നാട്ടുകാർ ഈ പ്രദേശത്തെ  വിളിക്കുന്നത് അത്രമാത്രം ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞ,  ജൈവവൈവിധ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു തുളുമ്പുന്ന മഴക്കാടുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പ്രദേശം. 

താമസിക്കാനായി ഒരു  അപ്പാർട്ടുമെന്റ് ബസ് സ്റ്റാന്റിന്റെ  തൊട്ടടുത്ത് റോഡരുകിൽ തന്നെയുണ്ട്.  റോഡിനപ്പുറം കുറച്ചു മാറി ഒരു ഇടത്തരം ഹോട്ടലും.  ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം, നല്ല തെളിഞ്ഞ വെയിലും. യാത്രാക്ഷീണം തീർക്കാൻ കുറച്ചുനേരം വിശ്രമിച്ചിട്ട് കുന്ദാദ്രി കുന്നുകളിലേക്ക് പോകാനായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ പ്ലാൻ.  അപാർട്മെന്റ് തരക്കേടില്ലാത്ത വിശ്രമസങ്കേതമൊരുക്കി.  തൊട്ടടുത്ത ഹോട്ടലിൽ ഉച്ച ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, തലേരാത്രിയിലെ യാത്രാക്ഷീണം ഞങ്ങൾ മയങ്ങിത്തീർത്തു. 

 നാലുമണിയോടടുപ്പിച്ച് കുന്ദാദ്രി കുന്നുകളിലേക്ക് പുറപ്പെടുമ്പോൾ, പോകുന്നവഴിക്ക് മാൽഗുഡി ഡേയ്സ് സീരിയൽ ഷൂട്ട്‌ ചെയ്ത വീടും കാണാം എന്ന് ഞങ്ങൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞു.  എന്നാൽ തൊട്ടടുത്തായിട്ടും അതെവിടെയെന്നു ഞങ്ങൾക്ക് കണ്ടുപിടിക്കാനായില്ല.  വഴിയിലെ സൈറ്റ് സീയിങ് പോയന്റുകൾ ഒഴിവാക്കി കുന്ദാദ്രികുന്നുകളിലെ സൂര്യാസ്തമയം കാണാൻ ഞങ്ങൾ വേഗം വണ്ടി ആ വഴിക്ക് തിരിച്ചു. 

പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ കനത്ത കാടുകൾ, വേഴാമ്പലിൽന്റെ മുഴങ്ങുന്ന ഒച്ച, സായാഹ്‌നസൂര്യന്റെ പൊൻരശ്മികൾ ഞങ്ങളെ വരവേറ്റത് നിറഞ്ഞ പ്രകൃതിയാണ്. സ്വന്തം സ്വന്തമെന്ന പിടിച്ചടക്കലിനോട് വിട പറഞ്ഞിട്ടു വേണം കുന്നു കയറാൻ, എല്ലാമെല്ലാം വിട്ടു കൊടുക്കാൻ, ഒന്നിനേയും വേദനിപ്പിക്കാതിരിക്കാൻ ഉയിരിനെ പറത്തിവിട്ട്,  പാർശ്വനാഥൻ എന്ന ഇരുപത്തിമൂന്നാം തീർത്ഥങ്കരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ജൈനക്ഷേത്രം കാണാനും  സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 2800 അടിയോളം ഉയരത്തിൽ നിന്ന് തരുനിരകളും, മേഘസഞ്ചാരങ്ങളും, പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോരോ കണത്തിലും നിറയുന്ന സന്ധ്യാവേളയിൽ മറയുന്ന അദ്‌ഭുതദീപ്തപ്രഭ   അനുഭവിക്കാനുമായി  കയറിയ കൽപ്പടവുകളിലോരോന്നിലും ഞാനെന്റെ വൃഥാചിന്തകൾ ഓരോന്നോരോന്നായി കുടഞ്ഞിട്ടു. എന്നിലെ പെൺവഴികൾ ചെന്നു നിൽക്കുമിടമല്ലോ ഇത് ഇതെന്ന്, ഇരുപത്തിമൂന്നാം തീർത്ഥങ്കരൻ കുടികൊള്ളുന്ന ജൈനക്ഷേത്ര കവാടത്തിനപ്പുറം കൽക്കെട്ടുകൾ കൊണ്ട് ഭദ്രമാക്കിയ വിശാലമായ തടാകം കാൺകെ ഓർത്തു പോയി.  ഇത്രയും ഉയരെ സമൃദ്ധമായ ജലം നിറഞ്ഞ തടാകവും, അതിലേക്കിറങ്ങാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള കൽക്കെട്ടും.  പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പണിതീർത്ത ജൈനക്ഷേത്രം വലിയ കേടുപാടുകളില്ലാതെ കുന്നിനു മുകളിൽ തലയുയർത്തി.  ക്ഷേത്രം സൂക്ഷിപ്പുകാരനോ പൂജാരിയോ കൊളുത്തിയ ദീപപ്രഭയിൽ തീർത്ഥങ്കര വിഗ്രഹം കാണാനായി  ഉയരം കുറഞ്ഞ വാതിൽ കുനിഞ്ഞു കടന്ന് അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.   മങ്ങിയ ഇരുട്ടിൽ ചെറിയ ഉയരം കുറഞ്ഞ മുഖവാതിലിലൂടെ നല്ലപോലെ കുനിഞ്ഞു നിന്ന് നോക്കിയാൽ മാത്രംകാണാവുന്ന പാർശ്വനാഥ വിഗ്രഹം വണങ്ങി. കുന്നിനു മുകളിൽ കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ക്ഷേത്രവും വിഗ്രഹവും, ചുറ്റുമതിലും......  പിന്നെ സന്ധ്യാസിന്ദൂരം പശിമഘട്ടത്തിനുമേൽ ചിതറിത്തെറിക്കുന്നതു കാണാൻ പുറത്തിറങ്ങി, നല്ല വൃത്തിയായി കിടക്കുന്ന പാറക്കൂട്ടങ്ങൾക്കുമേൽ പടിഞ്ഞാട്ടു നോക്കി ഇരുന്നു........

കന്യാകുമാരിയിലെ, ഡാർജിലിങ്ങിലെ, മറീന ബീച്ചിലെ സൂര്യനേക്കാളും സൗമ്യദീപ്തമായ സന്ധ്യാസൂര്യനെ അറിഞ്ഞു.  മുക്കാലിയിൽ കാമറകൾ സ്‌ഥാപിച്ചു ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരായവർ ഒരു നിമിഷം പോലും മിഴിചിമ്മാതെ ദൃശ്യങ്ങൾ ഒപ്പിയെടുത്തു.  കാഴ്ചയേക്കാളേറെ ഉള്ളിനെ സൗമ്യവും, ശാന്തവും, സ്ഥിതപ്രജ്ഞമാക്കുന്നതുമായ എന്തോ ഒന്ന് ആ പ്രദേശത്താകമാനം നിറഞ്ഞിരുന്നു.  ഒന്നിനേയും നോവിക്കാത്ത, ഒന്നുമൊന്നും സ്വന്തമാക്കാത്ത തീർത്ഥങ്കര പ്രണയം. 

ഇരുൾ പരക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അഭൗമലോകത്തു നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട സ്വർഗ്ഗവാസികളെപ്പോലെ ഞങ്ങൾ തിരിച്ച്‌ കുന്നിറങ്ങി.  യാത്രകളെ പ്രണയിക്കുന്ന, എത്ര ബുദ്ധിമുട്ടിയാലും, അത് വകവയ്ക്കാതെ ഡ്രൈവിംഗ് ആസ്വദിച്ചു വാഹനമോടിക്കുന്ന, അവൻ പോകുന്നിടത്തെല്ലാം ഞങ്ങളെയും  കൊണ്ടുപോകണമെന്ന നിർബന്ധബുദ്ധിയുള്ള ഈ സായന്തനം എനിക്കായ് ഒരുക്കിത്തന്ന എന്റെ അനുജനെ ഞാൻ എത്ര കരുതിയാലും മതിയാകില്ല...